Lekker eten zonder handomdraai

Jeanne Doomen: 'Lekker eten zonder handomdraai'
Kosmos-Z&K Uitgevers, Utrecht / Antwerpen; 96 blz; f 26,90
ISBN 90-215-8546-4

Jeanne Doomen
Marion Schiphorst

Uit de Kookrubriek van de Volkskrant 27 november 1999:

"Het zijn eenvoudige eenpersoonsgerechten met vrij goedkope en ruim verkrijgbare ingrediënten. Er is aangegeven welke recepten vegetarisch (kunnen) zijn. Doomen geeft suggesties voor restjes en schuwt de halffabrikaten, zoals zakjes sauspoeder, niet. Door zijn eenvoud is het boek een aanrader voor beginnende koks en studenten, wie benamingen als `Schol in slobber' zullen aanspreken."

titel van het stukje: Koken met RSI, auteur Jacomijn de Raad.

Vooraf

RSI (Repetitive Strain Injury) is een verzamelnaam voor een aandoening die ontstaat door eenzijdige belasting en korte herhaalde bewegingen. Deze eentonige en vaak wat krampachtige bewegingen veroorzaken een verminderde doorbloeding van de arm en daarmee een verminderde afvoer van schadelijke afvalstoffen. Hierdoor kunnen spieren, pezen, en zenuwen beschadigd worden.
Veel beeldschermwerkers worden geconfronteerd met RSI en daarom wordt de kwaal ook wel 'muisarm' genoemd. Maar andere beroepsgroepen zoals musici, schilders, kassiers en lopende- bandwerkers kunnen ook RSI krijgen.
Hoeveel risico je loopt, hangt niet alleen af van het soort werk dat je doet. Stress, een hoge werkdruk en een hang naar perfectionisme spelen ook een rol.
RSI uit zich in pijn of stijfheid in nek, schouders, armen, handen of polsen en gaat vaak gepaard met krachtverlies. In de eerste fase is er een direct verband tussen werk en pijn. Neem je niet direct maatregelen, dan loop je de kans dat de pijn zich ook op andere tijdstippen manifesteert. In de derde, ernstigste fase is er altijd pijn en worstel je met de veters in je schoenen, doet tandenpoetsen pijn en open en sluit je laden al zonder erbij stil te staan door er met je heup tegen te duwen.

Als je veel last hebt van RSI, legt dat je in het dagelijks leven de nodige beperkingen op. Ook koken kan een probleem worden. Sjouwen met zware pannen lukt soms niet meer en roerbakken is ook niet meer zo vanzelfsprekend als vroeger.
Je wordt nog eens extra met je beperkingen geconfronteerd als je alleen woont en je niet aan een huisgenoot kunt vragen 'even' iets voor je te doen. Een aardappel schillen bijvoorbeeld. Of een bloemkool in roosjes verdelen. Of die pan zorgvuldig zelf gekookte soep omkeren om hem te zeven.
Ik heb sinds 1997 RSI en toen ik in 1998 alleen kwam te staan, werd het verzorgen van een maaltijd een probleem. Bovendien had ik nooit leren koken, dus was ik in meer dan één opzicht letterlijk wat onthand. Hiervan maakte ik in een column op mijn internet site melding en enkele bezoekers van de site reageerden door mij recepten te sturen.
Ik probeerde de recepten uit en merkte tot mijn verbazing dat je met simpele handelingen heel goed lekker eten kon maken. Om anderen van mijn ontdekking te laten profiteren besloot ik op mijn site plaats te maken voor die recepten*) waarmee elke RSI-uitgedaagde een goede maaltijd op tafel kan zetten.
Omdat ik zelf toen ik begon met koken op dat gebied een absolute onbenul was, vertaalde ik de recepten terug naar het niveau van de beginner. De beginner voert van tevoren de voorbereidingshandelingen uit en snijdt niet tussendoor nog even een tomaat in plakjes. Zij/hij zet alles klaar en vermijdt als het even kan dat op teveel pannen tegelijk moet worden gelet.
De recepten zijn zo geschreven dat ze niet kunnen mislukken als je de aanwijzingen maar volgt. Daarom kan ook iemand die weinig kookervaring of - inzicht heeft er plezier van hebben. Ze zijn toegespitst op één persoon, maar kunnen natuurlijk altijd worden gebruikt voor meerdere personen door de hoeveelheden aan te passen.
Wanneer een (bederfelijk) ingrediënt maar voor de helft wordt gebruikt, staat vermeld in welke gerechten je - bijvoorbeeld - de andere helft van de groene paprika of het zakje gesneden witte kool kunt verwerken. Dit om te voorkomen dat de alleenwoner die geen konijn heeft er anders mee zou blijven zitten.
De meeste gerechten zijn zo simpel, dat ze niet meer dan tien tot vijftien minuten aan voorbereidingstijd kosten. Vaak staan ze dan ook al op tafel, soms moeten ze nog even doorsudderen of de magnetron of de oven in. Hoe lang de bereiding duurt, wordt telkens duidelijk vermeld.

Een jaar kookervaring als RSI-uitgedaagde inspireerde ook tot een aantal algemene tips voor wie - hopelijk tijdelijk - niet meer zo sterk is als vroeger en zich toch niet uit het veld wil laten slaan.
Goed gereedschap scheelt een hoop. Voorzie je van kleine, lichte, aluminium pannen met twee handvaten en als het even kan een glazen deksel. Gebruik scherpe messen en scharen. Investeer in een magnetron (daarin kun je koken met lichte schaaltjes) en in een diepvrieskast.
Veel voedsel laat zich prima invriezen, zodat je van één kooksessie - zeker in combinatie met de magnetron - geruime tijd plezier kunt hebben. Dat geldt voor hele maaltijden, maar ook voor onderdelen die je weer in andere gerechten kunt verwerken. Bijvoorbeeld: gekookte rijst, gekookte aardappels, uitgebakken spekblokjes maar ook gekookte kip.

Tenslotte: wees reëel over wat je wel en niet kunt. Misschien zijn je polsen zo verzwakt dat je de zware braadpan niet meer kunt tillen (laat staan schuin houden om iets af te gieten) en krijg je de Spa-fles echt niet meer zonder hulpstuk open, maar dat betekent nog niet dat een sjalot snipperen ook niet meer tot de mogelijkheden behoort.
Het koelmeubel in de supermarkt biedt tegenwoordig ongeveer alles in voorbewerkte vorm, maar daarom hoeven we het nog niet gedachteloos in te slaan. Het besef dat je eigenhandig je champignon en je tomaat kunt snijden en misschien niet meer fanatiek op hoog vuur kunt roerbakken maar wel degelijk wat voedsel op een wat lager vuur heen en weer kunt duwen, is bovendien beter voor de geest.
RSI is een rotkwaal maar wie zich niet zieliger maakt dan zij/hij werkelijk is, heeft een betere kans er weer vanaf te komen en gaat in elk geval met meer plezier en zelfrespect door het leven.

*) Veel van de inzenders van de recepten hebben een e-mail-adres en soms ook een eigen homepage op het net. Omdat die adressen vaak plegen te wisselen, staan ze niet in dit boek vermeld.
Je kunt ze wel terugvinden op mijn site Jeanne Doomen's Homepage http://www.jeanne-doomen.net waar ook wekelijks nieuwe recepten bij komen.