Weinig begrip voor misdaadverslaggever
Eigenlijk zijn de juristen het maar over een ding eens: het is goed dat zittingen openbaar zijn. Zo voorkom je achterkamertjes en zo kun je de burgers laten zien dat er inderdaad 'recht' gedaan wordt.
Justitie mag de openbaarheid ook best een ruime invulling geven. Hoogleraar en Eerste Kamerlid W.J. Witteveen zou er bijvoorbeeld geen probleem mee hebben als niet alleen de pers maar ook de willekeurige geïnteresseerde burger de processtukken zou kunnen inzien. Bovendien zouden beiden aanspraak moeten kunnen maken op goede voorlichting en uitleg van de bij het proces betrokken magistraten.
Dat zou dan ook kunnen voorkomen dat journalisten zich laten spannen voor het karretje van advocaten, die uiteraard alleen een eigen belang dienen.
Voor de pers ziet men een specifieke taak weggelegd. Die moet naar de burger vertalen waar justitie mee bezig is. Een beetje kritisch mag de journalist daarbij wel zijn, maar het accent moet toch liggen op een objectieve uitleg van het juridische spel. Een eigen positie innemen is niet gewenst en zeker niet de kolommen vullen met een eigen kijk op de misdaad en de manier waarop de overheid erop reageert.
Maar: 'Daar waar het bij de traditionele misdaadverslaggeving vooral gaat om een weergave van de feiten, lijkt de moderne misdaadverslaggeving zich veel meer te ontwikkelen als een belangengroep die in de naam van het strafrecht wil handelen,' schrijven de samenstellers van de bundel A. Ellian en I.M. Koopmans zorgelijk. Zij gaan daarbij zelfs zo ver dat ze de media betichten van stemmingmakerij omdat die het wagen verslag te doen van een stille tocht. Ook in 2001 treft de toorn nog steeds de boodschapper.
Media & Strafrecht had nog best een interessante bundel kunnen zijn als een strenge eindredactie erop had toegezien dat de auteurs zich hadden gehouden aan het thema. Maar zoals vaker bij wetenschappelijke artikelverzamelingen was de opdracht kennelijk te ruim en waren de schrijvers te gevestigd met als gevolg dat veel bijdragen wijdlopig allerlei minder relevante kanten opgaan.
Zo zijn er veel historisch verhandelingen waarin niet of nauwelijks een link wordt gelegd naar de actualiteit. Verder mag oud-journalist (nu managementcoach) Rolf Pagano nog eens vertellen dat televisie in de rechtszaal een groot goed zou zijn. Terwijl oud-journalist (nu lid van de Registratiekamer) Ulco van de Pol zeer gedetailleerd mag uitleggen op welke wetsartikelen de publicatie van rechterlijke uitspraken op het internet kan worden gebaseerd.
Een verademing is de bijdrage van de enige 'echte' journalist in het gezelschap, de hoofdredacteur van het Brabants Dagblad Tony van der Meulen. Aan de hand van concrete voorbeelden laat hij zien met welke dilemma's de journalist wordt geconfronteerd als hij wel of juist niet publiceert om justitie ter wille te zijn. Wel of niet een opsporingsbericht in de krant als een 15-jarig meisje na een ruzie met haar ouders is verdwenen. Is ze slachtoffer van een misdrijf?
Misschien zit ze wel gezellig met een vriendje op een camping in Zeeland. De volgende dag berichten over een ontvoering in het criminele milieu of - op verzoek van de hoofdofficier van justitie - een paar dagen wachten. Loopt de ontvoerde werkelijk gevaar als het verhaal in de krant komt? Of hangt de officier een mooi verhaal op om pottenkijkers te weren?
Journalistiek is keuzes maken. Welk nieuws zet je wanneer in de krant en hoe presenteer je het. Daarbij kunnen verschillende factoren een rol spelen. Maar het is in elk geval niet realistisch om van de pers te verlangen dat die de zaken die algemeen in de belangstelling staan zou doodzwijgen om 'het recht' niet voor de voeten te lopen. Daarvoor lijken de wel erg abstract wetenschappelijk denkende auteurs van Media & Strafrecht niet veel begrip te hebben.
Gouda Quint, 202 blz., f 45.
ISBN 90-387-0809-2.
Copyright © Jeanne Doomen.
Deze tekst wordt uitsluitend aangeboden
voor persoonlijk gebruik.