Slechte meiden

  Jeanne Doomen
Marion Schiphorst

Bitch, het tweede boek van Wurtzel, is bedoeld als een lofzang op lastige vrouwen. Terwijl zij in Het land Prozac nog voornamelijk vertelde van haar eigen problemen en depressies, presenteert de schrijfster in dit boek haar visie op de maatschappij en dan vooral op de plaats van de vrouw daarin. Om haar argumenten kracht bij te zetten put zij uit de bijbel, citeert zij uitvoerig songteksten en laat zij geen film onbesproken.

Bitch wil een kroniek zijn van slechte meiden en verhalen van hun 'ongelukkigheid'. Want hoeveel lastige tantes zijn niet tragisch aan hun eind gekomen. Cleopatra, Marie Antoinette en Anna Boleyn werden vermoord. Anne Sexton stierf in een garage vol uitlaatgassen, Sylvia Plath stak haar hoofd in de oven, Edie Sedgewick en Nico werden slachtoffers van de naald. Niet echt erg, vindt Wurtzel. Want 'die tragische vrouwen waren grote legenden, o zo grote legenden'.

Hoe het komt dat veel slechte vrouwen slecht eindigen, weet Elizabeth Wurtzel ook. Het is 'gebrek aan overtuiging': ze schrikken terug voor hun eigen slechtheid en proberen de lievelingen te worden waarvoor ze zijn opgevoed. Wurtzel: 'Het is het tegenstrijdige signaal, de ambiguïteit en de ambivalentie die hen ten slotte de das omdoet'.

De schrijfster heeft zo haar heldinnen. Sharon Stone, Shannen Doherty, Elizabeth Taylor, Kim Basinger. Annie Leibovitz 'die een invalide uitkafferde omdat hij met zijn schuifelende gang haar taxi vertraagde', Lauren Bacall 'die zo hard in haar mobiele telefoon schreeuwde dat de limousine waarin ze zat ervan ging schudden', Bette Davis en - ach, waarom ook niet - Leni Riefenstahl.

Een haat/liefde verhouding heeft Wurtzel met Courtney Love. Toen Love als zangeres van Hole een carrière maakte uit lastig en onmogelijk zijn, was ze in Wurtzels ogen een superbitch. Ze bewonderde haar ook nog om haar rol in de film The People vs. Larry Flynt maar neemt haar zeer kwalijk dat ze vervolgens 'de dame heeft verkozen boven de hoer'. Vals wijst de schrijfster erop dat Love zich heeft ingelaten met plastisch chirurgen maar nog steeds niet fotomodel-mooi is.

En schoonheid weegt zwaar voor de voormalige muziekrecensente van The New Yorker. Zo vertelt ze opgewekt dat ze de feministische ideeën van Gloria Steinem altijd heeft geprefereerd boven die van Betty Friedan omdat Steinem mooi was. En Hillary Clinton verwijt ze niet alleen dat zij haar leven in dienst stelt van haar man, maar ook dat ze 'dikke kuiten' heeft. Wurtzel wil er overigens geen twijfel aan laten bestaan dat er met haar eigen uiterlijk niks mis is en poseert daarom met ontbloot bovenlijf op de omslag van haar boek.

De schrijfster doet nog een aantal opmerkelijke uitspraken. Over date rape zegt ze, dat meisjesstudenten niet weten hoe ze nee moeten zeggen omdat ze niet weten hoe ze ja moeten zeggen. 'Mannen hebben zin of niet. Vrouwen denken dat ze misschien wel zin hebben, maar alleen als hij voelt wat zij hoopt dat hij voelt en blablabla'. Daar zit - afgezien van de 'blablabla'- nog wel iets in.

Maar verderop stelt Wurtzel eenvoudig dat het bij mensen die elkaar kort kennen 'al moeilijk genoeg is je voor te stellen dat een beetje flirten en een paar borrels uitdraait op een regelrechte aanranding' maar dat verkrachting in het huwelijk of tussen vrienden 'ons verstand te boven' gaat. Om dan te roepen 'dat je zou denken dat iedereen inmiddels wel doorheeft dat verkrachting misschien een vorm van machtsmisbruik is, maar in de eerste plaats toch een seksfantasie'.

Hierna onthult de schrijfster dat zij 'opgewonden, gefascineerd, bekoord en opgegeild' wordt door mannelijke agressie. Zelf zou zij een man die haar mishandelde niet direct de deur wijzen. 'Ik denk dat ik het geweld, met de intensiteit en de pijn die daarmee gepaard gaan, deels zou beschouwen als de kracht van onze relatie'. En: 'Het fijne van iemand in elkaar slaan is dat je het dan naderhand weer kunt goedmaken. Dan heb je een privé-geheimpje aangaande je verhouding waar niemand iets van afweet'.

Wie zich begeeft in een gewelddadige relatie, moet volgens Wurtzel op de koop toe nemen 'dat het wel eens uit de hand loopt, dat het zo nu en dan menens wordt'. Zij neemt het O.J. Simpson dan ook niet kwalijk dat hij zijn ex-vrouw Nicole heeft vermoord. Zij verwijt Nicole dat die zeventien jaar bij Simpson bleef ook al werd ze mishandeld. Daarmee had ze, aldus Wurtzel, het risico genomen dat ze zo aan haar eind zou komen. Dat ze vermoord werd toen ze hem wel had verlaten, doet daarbij niet ter zake.

Uit Bitch blijkt vooral dat Elizabeth Wurtzel de popcultuur goed kent. Springsteen, Dylan, Alanis Morissette, Ally McBeal, Melrose Place, Double Indemnity, Fatal Attraction - goed doorroeren met een snufje bijbel erbij en eruit rolt dit boek. Scherpe observaties en leuke grapjes staan verstopt tussen baarlijke nonsens. Gedachtengangen worden gestart maar zelden zo uitgewerkt dat de lezer ze kan volgen.

De eerste honderd bladzijden doet dat er nog niet zoveel toe. Net als Het land Prozac is Bitch dan nog een soms wat onzinnig maar wel heel geestig en meeslepend geschreven boek. Daarna wordt de onsamenhangende warboel van feitjes, vrije associaties en kreten steeds ergerlijker, juist omdat Wurtzel zich alsmaar herhaalt.

In elk interview vertelt Elizabeth Wurtzel dat ze dit boek heeft geschreven onder invloed van speed en cocaïne en dat ze toen ze het af had naar een kliniek moest om af te kicken. Dat het boek zo tot stand is gekomen, lijkt me nog geen reden om het dan ook maar in deze vorm te presenteren. Iemand had er nog eens kritisch naar moeten kijken en er de kromme redeneringen, wijdlopige betogen over niet ter zake doende onderwerpen en doublures uit moeten halen. Ik dacht dat je daarvoor uitgevers had.

Copyright © Jeanne Doomen.
Deze tekst wordt uitsluitend aangeboden
voor persoonlijk gebruik.