Ook mannen hebben het moeilijk

  Jeanne Doomen
Marion Schiphorst

In de bundel Ruimte voor mannen beschrijft een aantal van deze mannen wat ze willen en voelen, wat hun problemen zijn en in welke richting ze oplossingen zien. Sommige auteurs zijn afkomstig uit de hulpverlening, anderen zijn verbonden aan een universiteit, weer anderen komen uit de alternatieve hoek van de Wildeman en de cursussen 'Tussen macho en softie'.

Een kernvraag is of mannen eigenlijk 'anders' zijn dan vrouwen. Mannen uiten hun emoties niet, was een veel gehoorde klacht van de vrouwenbeweging. De psycholoog Jeroen Jansz is van mening dat mannen wel degelijk emoties hebben en dat die niet eens zoveel verschillen van die van vrouwen. Ze uiten ze inderdaad wel minder en dat geldt met name voor schaamte, schuld, verdriet en angst. Dat is ook logisch: juist deze emoties maken iemand kwetsbaar ten opzichte van anderen en dat past niet bij het dominante mannelijkheidsideaal.

Als een man wel emoties toont, doet hij dat meestal bij vrouwen. En daar zouden we volgens Jansz eigenlijk niet eens onverdeeld blij mee moeten zijn. Er zit namelijk een manipulatief aspect in: 'Door zijn ontboezeming lokt hij zijn gesprekspartner uit hetzelfde te doen, waardoor het intieme karakter van de relatie op zijn voorwaarden wordt bestendigd.'

Maarten Moens beschrijft hoe veel mannen 'via een psychologische navelstreng' verbonden blijven met hun moeder. De manier waarop zij toen ze klein waren op hun behoeften reageerde, bepaalt volgens hem mede hoe ze nu met vrouwen omgaan. 'Ik wil wel je hart, maar niet je seks' is de moederboodschap die veel mannen in hun onderbewuste bewaren. Het gevolg is de splitsing die veel mannen in hun seksualiteit ervaren: je vrijt met 'slechte' vrouwen en je trouwt met een 'goede' en daarmee voed je kinderen op. Moens: 'Het weer herstellen van de verbinding tussen hart en seksualiteit is voor veel mannen een hele klus.'

Verschillende auteurs wijzen erop dat de vader voor een jongen van cruciaal belang is. Of de vader nu aardig is of een zak, hij is in elk geval het eerste voorbeeld van mannelijkheid. Problemen ontstaan als de vader zich weinig uit. De kans is dan groot dat de jongen als bestanddeel van het opgroeien tot man het isolement van de vader overneemt.

Zolang vrouwen aan de relationele behoeften van mannen tegemoet komen, ondervinden die meestal niet zoveel hinder van hun isolement. Dat wordt anders als een vrouwelijke partner de relatie verbreekt of nieuwe wegen inslaat, bijvoorbeeld door (weer) te gaan werken. Dan verliest een man zijn basis en soms belandt hij daardoor in de hulpverlening.

Een aantal artikelen in Ruimte voor mannen gaat over die hulpverlening waarin men, menen de auteurs, te vaak met een 'vrouwelijke blik' de mannen tegemoet treedt. Vrouwen zijn vrij snel in het laten zien van wat ze bezig houdt, bij mannen moet je - aldus andragoog Ton van Elst - heel goed kijken. Is de man stil of timide? Dat is voor mannen vaak een uiting van emotie en heeft de positieve werking om zo tot zichzelf te komen. Je moet ook niet vragen: 'Waar denk je aan'. Zeg liever: 'Ik zie dat je stil bent' waarmee je iemand de mogelijkheid geeft op zijn eigen manier over zichzelf te vertellen - of niet.

Nog een voorbeeld. Mannen reageren op een probleem vaak door te handelen, al is het maar door zich aan een situatie te onttrekken. 'Je loopt weg' past als oordeel in een 'vrouwenkader'. 'Er is iets gedaan, je hebt een stap gezet', is een constatering vanuit een 'mannenkader' en waardeert het handelen op zich als positief. Daarna kan de hulpverlener zich samen met de man in kwestie afvragen of zijn stap ook de meest effectieve is.

Een ander thema van de bundel is de stand van zaken in de mannenbeweging anno 2000. De eerste mannen die in 1973 in groepen bij elkaar kwamen vonden in navolging van hun feministische vriendinnen dat mannen onderdrukkers waren en dat ze moesten veranderen. Pas later gingen zij zich afvragen of man-zijn in deze maatschappij niet alleen privileges maar ook lasten met zich meebracht.

Psycholoog Nico van Oosten betoogt dat zowel mannen als vrouwen een hoge prijs betalen voor hun positie in de samenleving. Vrouwen betalen een prijs in de vorm van gebrek aan macht en invloed, maar voor mannen is ook niet alles rozegeur en maneschijn. Als ze succesvol zijn in hun streven naar status en macht kan de prijs bestaan uit een slecht huwelijk, echtscheiding, minimaal of slecht contact met hun kinderen en de eenzaamheid en het isolement omdat je meer gewaardeerd wordt om wat je doet dan om wie je bent. En als mannen niet succesvol zijn, voldoen ze niet meer aan de norm die de samenleving aan mannen stelt.

Ruimte voor mannen is een verzameling voor het merendeel zeer interessante artikelen die een goed beeld geven van de problemen waarmee mannen nu worstelen en van de manier waarop ze daar krachtig mee aan de slag gaan. Anders dan in de een jaar eerder in dezelfde reeks verschenen bundel De eerste sekse (ISBN 90-5515-172-6) komen er geen vrouwen aan het woord. De samenstelster van die bundel, Anja Meulenbelt, wilde 'uit eigenbelang' de discussie over mannen toen niet alleen aan mannen overlaten. Deze bundel toont aan dat we dat intussen met een gerust hart kunnen doen.

Copyright © Jeanne Doomen.
Deze tekst wordt uitsluitend aangeboden
voor persoonlijk gebruik.