Vriendschap tussen vrouwen

  Jeanne Doomen
Marion Schiphorst

Ruim twintig jaar geleden verscheen het toen opzienbarende eerste Hite-rapport, over vrouwelijke seksualiteit. Er volgde een Hite-rapport over de mannelijke seksualiteit en een Hite-rapport over het gezin. Hoe vrouwen vrouwen zien gaat over hoe vrouwen met elkaar omgaan, wat er in die relaties mis gaat en hoe het beter kan.

Vrouwenvriendschappen zijn volgens Hite belangrijk 'omdat ze vrouwen helpen ontdekken wie ze zijn en wie ze willen zijn'. Sommige gesprekken tussen vrouwen zijn weliswaar 'een uiting van puur plezier in het kwebbelen over niets', maar ze hebben steeds ook een creatieve component: 'In zo'n gesprek wordt ieders persoonlijke visie op de realiteit aan een onderzoek onderworpen en er wordt een ontwerp voor de toekomst gemaakt'.

De gesprekken waarin vriendinnen minutieus de uitingen van een zich niet naar wens gedragende man onder de loep nemen, hebben een nog hoger niveau. Daarbij komen naar mening van Shere Hite 'fundamentele filosofische problemen aan de orde'.

Na te hebben vastgesteld dat er dus niets mooier is dan een vriendschap tussen vrouwen, moet de schrijfster erkennen dat veel vriendschappen worden bedreigd door het feit dat de meeste vrouwen als het erop aan komt de voorkeur geven aan een man. Verschijnt er een man aan de horizon, dan heeft de vrouw opeens weinig tijd meer voor haar beste vriendin, zegt ze op het laatste nippertje afspraken met haar af en wil ze het alleen nog maar hebben over 'hem'. Weinig relaties zijn daartegen bestand.

De lezer die nu denkt dat het kennelijk heel leuk kan zijn met vrouwen onder elkaar, maar dat het vaak toch ook ellende is, krijgt van Shere Hite een 'volstrekt nieuwe theorie' die de ellende zou moeten verklaren en tegelijk een oplossing moet bieden.

Het is de schuld van de moeder. Moeder schaamt zich over haar eigen seksualiteit omdat ze anders dan de maagd Maria er niet in is geslaagd haar kinderen onbevlekt te ontvangen. Daarom vertelt ze haar dochter niet over seks en dat verklaart waarom de feministische revolutie nooit echt van de grond is gekomen. 'De ware reden waarom we ons niet aaneensluiten,' weet Hite, 'is het taboe op het lichaam, dat we van onze moeders hebben overgenomen. Dat heeft ons zo onzeker gemaakt, dat al onze onderlinge contacten erdoor worden overschaduwd'.

De zwijgzaamheid van de moeder is er volgens de schrijfster de oorzaak van dat vrouwen elkaar niet durven aanraken en dat 'belemmert de maatschappelijke vooruitgang van de vrouw en leidt uiteindelijk tot vervreemding. Want in plaats van toe te geven aan de plotselinge impuls om een vriendin te kussen of te omhelzen, onderdruk je die'.

Vrouwen kiezen voor een man, omdat de cultuur op mannen gefixeerd is en 'omdat vriendschap tussen vrouwen niet bevredigend kan zijn als de fysieke component erbuiten wordt gelaten'. En dat is jammer, want het zou prachtig zijn als vrouwen relaties met elkaar kregen die tussen vriendschappen en liefdesverhoudingen in zouden liggen. Zonder seks, benadrukt Hite. Maar wel: elkaar kussen, samen in bad gaan, tegen elkaar aankruipen op de bank, samen slapen, samen wonen. Hite: 'Twee vrouwen zouden, als ze dat wilden, zelfs samen een kind kunnen grootbrengen.'

Helaas is deze gelukzalige situatie niet voor alle vrouwen weggelegd. Shere Hite ziet dit alternatief slechts voor vrouwen die 'de ware Jacob niet kunnen vinden' of die 'niet in staat zijn tot een bevredigende relatie met een man'. Zij, en zij alleen hebben 'het recht om hun leven op een andere wijze in te delen'.

Het laatste hoofdstuk van Hoe vrouwen vrouwen zien gaat over lesbische relaties. Lesbische liefde blijkt mooi, maar er zijn - hoe is het mogelijk - soms ook problemen. Hite onthult ook hoeveel lesbische vrouwen er zijn. 'In de jaren negentig bedraagt het aantal lesbische vrouwen beneden de zestig misschien wel ongeveer 24 à 27 procent'.

Hoezo 'misschien wel' en dan ook nog 'ongeveer'? Waar baseert Hite haar uitspraken eigenlijk op? Nergens maakt de schrijfster melding van vrouwen die zij speciaal voor dit boek ondervroeg. Soms heeft zij het over 'onderzoek', op een andere plaats in het boek over 'mijn onderzoek' en weer elders over 'mijn grootste onderzoek'. Uit een interview dat zij gaf aan Opzij valt af te leiden dat aan dit boek helemaal geen onderzoek ten grondslag heeft gelegen en dat een hypothese toetsen voor haar een gepasseerd station is. Hite in Opzij: 'Ik denk nu: dit is mijn theorie en als ze je niet bevalt, laat haar dan vallen'.

Hoe vrouwen vrouwen zien is een slecht geschreven boek met veel niet onderbouwde kreten (Hite toont zich een groot liefhebster van het uitroepteken). Haar zogenaamd revolutionaire pleidooi voor meer lichamelijk contact tussen vrouwen, verhult niet dat haar kijk op vrouwen juist zeer traditioneel is.

Hite weigert het feit dat de maatschappij mensen categoriseert naar sekse ter discussie te stellen ('dat is nu eenmaal de realiteit') en gaat van daaruit de toekomst inkleuren. Geen wonder dat een vrouw dan een man moet kiezen en pas als zij die niet kan vinden of houden mag 'terugvallen' op een vriendin. En geen wonder dat dan heel streng moet worden onderscheiden of aanrakingen tussen vrouwen liefdevol of (jakkes!) seksueel zijn.

Op de laatste bladzijde stelt Shere Hite ons bovendien gerust dat ook als we ons na haar enthousiaste verhalen over intieme vrouwenvriendschappen op een vriendin hebben gestort, niet alles is verloren. 'Als je voor een vrouw kiest, wil dat nog niet zeggen dat je je hele verdere leven aan vrouwen vastzit'.

Waarna zij haar boek afsluit met de woorden: 'Volg uw hart en uw morele opvattingen. Baseer uw leven op de liefde, dan zult u de juiste keuzes doen. U kunt door uw gedrag de maatschappij verrijken!'

Wie zich door dit soort clichés geïnspireerd voelt, moet dit boek beslist lezen.

Copyright © Jeanne Doomen.
Deze tekst wordt uitsluitend aangeboden
voor persoonlijk gebruik.