'Nu bent u veel te ver gegaan'
Lastige gevallen van Willeke Bezemer en Connie van Gils is zo'n boek. De journaliste Van Gils nam de interviews met veertien op hun werk lastig gevallen vrouwen en mannen voor haar rekening, de psychologe en seksuologe Bezemer belastte zich met de rest.
De reden voor het boek? 'Omdat ongewenste intimiteiten ofwel seksuele intimidatie voor veel mensen nog nieuwe begrippen zijn!' Dat zal dan gelden voor die mensen die de afgelopen tien jaar de vrouwenbladen, de talkshows en ook de dagbladen hebben gemist. Maar vooruit, het feit dat een boek geen volstrekt braakliggend terrein bestrijkt, maakt het niet meteen waardeloos.
Het probleem met seksuele intimidatie ligt in de definitie. Het gaat om seksuele aandacht die als ongewenst wordt ervaren. De kern ligt daarmee bij de interpretatie van degene op wie de aandacht zich richt.
Door sommigen zullen seksueel getinte opmerkingen over vrouwen in het algemeen, het uitweiden over eigen seksprestaties, foto's van Pamela Anderson aan de muur, opmerkingen over het uiterlijk of een arm om de schouder als ongewenste intimiteiten worden ervaren, door anderen niet. Een compliment is soms echt een compliment. Hoe gecompliceerd dat soms ligt, maken de interviews duidelijk. De masseuse Monica beklaagt zich erover dat, als zij vertelt wat haar beroep is, mensen altijd denken dat ze ook seksuele diensten verleent. Dat is rot, ja. Maar is het seksuele intimidatie?
En je kunt je ook afvragen of bij de jonge leerkracht Kylian, die te maken krijgt met een moeder van een leerling die zich aan hem opdringt en hem ten slotte onthult dat ze op hem valt, geen sprake is van 'gewoon leed'. De een wil, de ander niet. Dat is heel vervelend, en het heeft zeker te maken met seks, maar is het ook seksuele intimidatie?
Dan de ervaringen van de secretaresse Irene: 'Vervolgens pakte hij me razendsnel bij mijn billen en kneep erin. En op de een of andere manier wilde ik hem tot bedaren brengen. Ik klopte hem op zijn rug. Toen trok hij me naar zich toe en probeerde me te tongzoenen, terwijl hij mij klem zette tegen het kopieerapparaat. (...) Ik wendde mijn hoofd af, duwde hem uit alle macht van me af en zei weer: Meneer C., u gaat te ver. Op dat moment greep hij vliegensvlug in mijn kruis en kneep erin. Ik schoot weg: Nu bent u veel te ver gegaan.'
Dat dit seksuele intimidatie is, zal niemand in twijfel trekken. Tussen deze twee voorbeelden ligt een groot gebied van suggestieve opmerkingen, hinderlijk volgen in kleine keukentjes, handen op plekken waar die niet horen. Duidelijk wordt zeker uit de interviews waarom het werk als gevolg van seksueel intimiderende activiteiten van een collega of baas/bazin tot een hel kan worden. Duidelijk wordt ook hoe dat proces zich geleidelijk kan ontwikkelen.
Omdat je, net aangenomen, niet flauw wilt doen bij de eerste seksueel getinte grap. Omdat je de hand op je schouder niet direct wilt interpreteren als seksueel bedoeld en het daarna lastig is heftig te protesteren wanneer die hand ook eens op een heup terechtkomt. Omdat je je baan niet wilt verliezen. Omdat de collega of chef bij wie je je hart uitstort, je niet gelooft of je verwijt dat je het allemaal veel te zwaar opneemt.
Als interviewboek is Lastige gevallen zeker geslaagd. Ronduit zwak is echter het kader waarin Willeke Bezemer de meestal geheel voor zichzelf sprekende ervaringen tracht te plaatsen. De commentaren zijn veelal een doublure van wat zij in haar introductie al schreef (dat veel vrouwen zichzelf de schuld geven, dat anderen hen niet geloven, dat het diep ingrijpt in je leven). En soms zijn ze ronduit zinloos, zoals bij het verhaal van Irene.
Met 'Wat moet deze zaak een energie hebben gekost!', opent de psychologe haar commentaar. 'Irene moet doodmoe geweest zijn aan het eind van de hele affaire. Laten we eens op een rij zetten wat er zo energieverslindend was!' En na een opsomming van alle stappen die Irene heeft genomen, besluit zij met: 'Gelukkig kan Irene het er nu bij laten. Die baan heeft haar al genoeg energie gekost!' Wat een geleuter.
Lastige gevallen eindigt met praktische tips. Zoals op je lastigvaller afstappen en helder (!) uitleggen dat je van zijn gedrag niet gediend bent, met de baas of met de afdeling Personeelszaken gaan praten, je wenden tot de vertrouwenspersoon in het bedrijf (indien aanwezig), het indienen van een klacht of aangifte doen.
Dat zijn allemaal goede, concrete adviezen. Helaas telt het boek te veel verhalen van slachtoffers die, toen zij zich ergens beklaagden, op een vernederende manier met een kluitje in het riet zijn gestuurd.
En degenen die melding maken van met behulp van advocaten gewonnen procedures, vertellen erbij dat die juridische bijstand een hoop geld heeft gekost, voor Irene bedroeg de nota zestienduizend gulden.
Dat maakt de waarde van de 'praktische tips' dubieus en daarmee is de afsluiting van het boek wat vrijblijvend.
Anthos; f 26,50.
ISBN 90 414 0070 2.
Copyright © Jeanne Doomen.
Deze tekst wordt uitsluitend aangeboden
voor persoonlijk gebruik.